ENG

„Nie ma tu Rosjan ani Anglików, Żydów ani Chrześcijan. Są tylko ci, którzy mają jeden cel – być.” (G. I. Gurdżijew, Views from the Real World, przekład: członkowie polskiej grupy gurdżijewowskiej)

Najważniejszym uczniem Gurdżijewa była Jeanne de Salzmann, nauczycielka tańca i choreograf, która dołączyła do Gurdżijewa w Tyflisie w 1918 roku. Brała ona udział we wszystkich aspektach „Pracy” (jak Gurdżijew nazywał swoje nauczanie) i cieszyła się jego całkowitym zaufaniem. Madame de Salzmann nauczała aż do swej śmierci w wieku 101 lat w 1991 roku. Napisała o Gurdżijewie:
„... jego głos zawsze brzmi jak wezwanie. Gurdżijew apeluje do nas, ponieważ cierpi z powodu wewnętrznego chaosu, w jakim żyjemy. Wzywa nas do otwarcia naszych oczu. Pyta, dlaczego znaleźliśmy się tutaj, czego pragniemy, jakim siłom jesteśmy posłuszni. Pyta nas, czy rozumiemy, czym jesteśmy. Chce, żebyśmy wszystko podali w wątpliwość”. Od tłumacza wydania francuskiego, Spotkania z wybitnymi ludźmi, Wydawnictwo Trzy, Zielona Góra 2008, s. 9.

Henriette Lannes pracowała wspólnie z Gurdżijewem w Paryżu aż do jego śmierci, a następnie została osobą odpowiedzialną za nauczanie w Londynie. O swoim nauczycielu powiedziała: “Byłam wciąż w stanie początkowego szoku, kiedy zostałam przyprowadzona przed oblicze Gurdżijew. Stałam przed nim całkowicie oszołomiona. Uderzyło mnie oddziaływanie jego siły, cichej spokojnej i kontrolowanej, a jednak niemal budzącej grozę. Niemniej najbardziej uderzyła mnie jego całkowita obecność, która - jak czułam - wypełniała go aż po czubki palców... począwszy od tego pierwszego wieczoru, tydzień po tygodniu wracałam, by się z nim spotykać i próbować z nim pracować - z pomocą madame de Salzmann, bez której nic nie byłoby możliwe ani w moim przypadku, ani prawdopodobnie w przypadku nikogo z nas w Paryżu." (Zob. : Henriette Lannes, Rozpoznać mistrza, przekład: członkowie polskiej grupy gurdżijewowskiej, w: Konteksty 2005, nr 2, s. 67)

Wśród uczniów Gurdżijewa był również Polak, Czesław Czechowicz, który dołączył do Gurdżijewa w Konstantynopolu w 1920 r. i podążył za nim do Niemiec oraz Francji. Czechowicz powiedział kiedyś, że Gurdżijew był “mistrzem w życiu” ("A Master in Life"), ponieważ stanowił ucieleśnienie swojego nauczania. (Patrz: Publikacje)